Sobotni Rotterdam Anny Okrasko i rzeźbiarskie krawiectwo Haliny Mrożek w MOCAK-u | Portal o sztuce w Polsce | Wystawy | Recenzje | Filmy | Fotorelacje | Kalendarium wernisaży i wydarzeń

Sobotni Rotterdam Anny Okrasko i rzeźbiarskie krawiectwo Haliny Mrożek w MOCAK-u

Młode, nieprzeciętnie uzdolnione, nagrodzone licznymi prestiżowymi nagrodami. Pierwsza z nich, Anna Okrasko, to absolwentka warszawskiej ASP, stypendystka Fundacji Vordemberge – Gildewart i laureatka Promotieprijs 2011, nagrody holenderskiej organizacji Stichting Promotieprijs w Rotterdamie. Druga artystka, Halina Mrożek, ukończyła z medalem Wydział Rzeźby na krakowskiej ASP w 2009 roku, jest także zdobywczynią pierwszego miejsca w międzynarodowym konkursie mody Off Fashion Kielce 2010 i drugiego miejsca na międzynarodowym konkursie Creative Graduate Prize 2009. Ich wystawy, czyli Sobotę Okrasko i Między rzeźbą a modą Mrożek, możemy oglądać w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie.

Sobota Anny Okrasko dotyczy przede wszystkim przestrzeni międzynarodowej metropolii jaką jest Rotterdam. To posiadające największy port w Europie miasto stanowi jeden z najważniejszych ośrodków gospodarczych świata, a przybywający tam imigranci tworzą barwną, niepowtarzalną mozaikę kultur i wyznań. Prace zostały wykonane przez artystkę w ciągu dwóch lat studiów magisterskich na Wydziale Sztuk Pięknych w Piet Zwart Institute. Zgromadzone na wystawie dzieła są wynikiem obserwacji aglomeracji przez osobę „z zewnątrz”.

Ekspozycja obejmuje rzeźbę, instalację oraz dwa fikcyjne dokumenty. Rzeźba Bez tytułu nawiązuje wprost do przestrzeni Rotterdamu – jest to miniaturowa kopia jednego z elementów dzieła Franza Westa QWERT, należącego do publicznego obszaru miasta. Kolejna praca to Ceremonia na waszym balkonie, będąca dokumentacją performance'u, jakiego dokonała Okrasko po przyjeździe do holenderskiej metropolii. Wszyscy mieszkańcy Rotterdamu mający małe dzieci zostali zaproszeni do wyjścia na własne balkony 10 kwietnia 2010 roku o godzinie 15. Ich zadaniem było zaprezentowanie swoich pociech królewskim gestem uniesienia, zainspirowanym sceną z filmu Walta Disneya Król Lew. Sama ceremonia celowo nie została sfotografowana, możemy za to obejrzeć związaną z organizacją performance'u instalację, na którą składa się tablica z ulotkami zapraszającymi na wydarzenie, ruchomy wózek – balkon na kółkach i rower.

Na ekspozycji znalazły się także dwa fikcyjne filmy dokumentalne - Ankieta i Sobota. W pierwszym z nich wykorzystany został walc op. 64 nr 2 Fryderyka Chopina oraz fragmenty z dwóch filmów Kazimierza Karabasza - Na progu (1965) i Próba materii (1981). Zawierają one pytania skierowane do zwyczajnych ludzi - o kondycję zbiorowości ludzkiej, o ich własne marzenia i dążenia. Jednocześnie prowokują widza do myślenia o własnych życiowych celach i sygnalizują problem sytuacji dzisiejszego społeczeństwa. Drugi z filmów, Sobota, jest połączeniem kompozycji Zbigniewa Jeżewskiego z lat pięćdziesiątych z obrazami współczesnego Rotterdamu. Okrasko pokazuje nam przestrzeń metropolii i filmuje sposób w jaki spędzają swój wolny czas polscy robotnicy, tworząc paradokument o życiu emigrantów. Obraz ten może być także potraktowany jako pomnik dla wszystkich obcokrajowców, którzy przyjechali do Rotterdamu w poszukiwaniu pracy i lepszego życia.

Druga z wystaw to Między rzeźbą a modą Haliny Mrożek. Jej formę działalności artystycznej doskonale oddaje nazwa Sculpt – couture, będąca zarazem tytułem pracy dyplomowej rzeźbiarki. Termin ten łączy angielskie słowo „sculpt” oznaczające czynność, „rzeźbienie” oraz francuskie „couture”, pochodzące od haute couture, czyli mody nie będącej modą użytkową. Artystka projektując swoje ekstrawaganckie stroje płynnie łączy ze sobą dwie dziedziny sztuki.

Na wystawie znalazły się projekty z serii Sculp couture, White Noise i Fuse oraz zdjęcia i materiały wideo. Prace powstawały w latach 2008 – 2011, żaden ze zgromadzonych projektów nie został opatrzony tytułem. Halina Mrożek często podkreśla rolę stroju jako maski, która pozwala nam wykreować własny wizerunek. „Ciało staje się nośnikiem formy artystycznej, człowiek razem z okryciem tworzą jeden obiekt” - pisze artystka. Jej dzieła na pograniczu rzeźby i instalacji są próbą obrazu kondycji człowieka.

Rzeźbiarka w zaskakujący sposób łączy ze sobą kolory, faktury i materie, tworząc stroje na pograniczu jawy i snu oraz odwołując się do ludzkiej podświadomości. Projekty Mrożek z jednej strony są niezwykle nowoczesne, a z drugiej przywołują prastare archetypy kapłana i wojownika oraz mit delikatnej kobiecości. Jej model, czyli uniwersalnie pojęty Człowiek, jawi się jako delikatna istota potrzebująca ochrony przed otaczającym światem. Artystka nie tworzy dla konkretnych osób, zaprojektowane przez nią stroje nie są z góry przeznaczone dla kobiet czy mężczyzn. Wystawa inspiruje widza do zadania serii pytań - o rolę cielesności, o granicę między „ja” prawdziwym a „ja” które przedstawiamy światu, o stosunek człowieka do natury i rzeczywistości.

Geometryczne kształty i sztywne, sztuczne tworzywa są łagodzone przez zastosowanie delikatnych ornamentów i naturalnych materiałów. Charakterystyczne i wyraźnie widoczne w wielu pracach jest podkreślenie roli stroju jako ochrony i odcięcia się od otoczenia. Nawet próba stworzenia delikatnego wizerunku łączy się u Mrożek z zastosowaniem twardych materiałów i ostrych cięć. Najbardziej kobieca sukienka, uwydatniająca piękno okrągłych kształtów, przypomina twardy pancerz owada. Na fotografiach towarzyszących wystawie, modele zostali przedstawieni albo na jednolitym kolorystycznie tle albo na surowym tle skał, monumentalnych budynków czy poplątanych gałęzi. Zazwyczaj stoją samotnie w swoich zbrojach.

Choć Anna Okrasko i Halina Mrożek poruszają się w definitywnie różnych dziedzinach sztuki, a ich twórczość zdecydowanie odbiega od siebie, to jedno jest pewne - ich nazwiska należy zapamiętać. Ale zanim usłyszymy o nich ponownie, do 30. października warto zobaczyć ich dokonania w MOCAK-u.

tekst: Ewa Fijołek
fotografia: Ola Idzikowska, Jerzy Nadzionek / Poland-art